Süpürge Sakallı Prenses: Hatşepsut

[Méliké]

Süpürge Sakallı Prenses: Hatşepsut (Hatçepsut Hatshepsut Maatkare Maat-ka-Ra)

Kategori: Eski Mısır / Mısırbilim

Hazırlayan: Akhenaton ([Üye Olmadan Linkleri Göremezsiniz. Üye Olmak İçin TIKLAYINIZ...] Admin)

Hatşepsut veya Hatçepsut; Eski Mısır'da 18. Hanedan döneminde hüküm sürmüş kadın firavun. Annesi Ahmose (Ahmos/Yahmos) babası I. Tutmosis'tir (Tutmos/Akheperkhare).[1][2] Hatşepsut'un iktidarda bulunduğu zaman dilimi konusunda çeşitli görüşler vardır. Bunlara göre: En erken M.Ö. 1503 yılında iktidara gelmiş ve en geç M.Ö. 1445 iktidarı son ermiştir.[2][3] Prenses Hatşepsut Mısır tarihinin ilk kadın firavunudur.İlk kadın firavun olmanın dışında daha büyük özellikleri bulunan Hatşepsut o dönemdeki en büyük ticaret yolunun girişimcisidir ve kendisi ölümünden yüzlerce yıl sonra kadın olarak açıklanan bir firavundur.[4]

Tebliler Hiksoslar'ı ülkeden çıkardıktan sonra XVIII. Sülale ile Eski Mısır'ın en saygın dönemi olan Yeni İmparatarluğu (M.Ö. 1580-1080) başlatır. Tutmasis ve Amenafis adlı firavunların mensup olduğu bu ilk sülale kralların birbirini izleme sırasına göre beklenmedik üç tehlike yaşar. Bunlardan birincisi ileride III. Tutmasis adıyla firavun alacak olan yeğeninin çocukluğunda naiplik görevini yürüten Hatşepsut adlı bir kraliçenin hükümdarlığıdır. (Yaklaşık M.Ö. 1490-M.Ö 1470); Hatşepsut kendini firavun ilan eder ve yirmi yıl kadar ülkeyi yönetir. Ölümünden sonra III. Tutmasis dikilitaşları yıktırarak ve anıtlarını tahrip ederek onun hükümdarlık döneminin bütün izlerini yok etmeye çalışır; işi Hatşepsut'un Deyr-ü'l Bahri'de inşa ettirdiği bütün Mısır tarihinin en güzel tapınaklarından birini yıktırmaya kadar vardırır.[5]
Tarih M.Ö 1500'lü yılları gösterirken o günün krallığı olan 18. Hanedan döneminde Teb bölgesinde Krallar Vadisi'nin karşısında yaşayan Kraliçe Ahmose (Ahmos/Yahmos) deliler gibi tutkun olduğu kocası Firavun I.Tutmosis'e (Tutmos/Akheperkhare) bir erkek vâris verme umudunu günden güne yitirmeye başlamış ve bütün çabalarına rağmen hamile kalmasına sevinse de iki kızı olur ve sadece biri hayatta kalır. Adı da Hatşepsut'tur.

[Méliké]

Kral I.Tutmosis'in Ahmose ile evliliği aslında onun 2. evliliğidir. İlk eşi Mutnofnet'ten olan erkek çocukları var; fakat nedense Ahmosis'ten erkek çocuk olmasını istiyor. Tutmosis'in ilk eşi oğullarından birini tahta geçirtmenin planlarını yapmak istemesine rağmen; Tutmosis bunu nedense istememektedir. Kraliçe Ahmose'nin kızı Hatşepsut'un güçlü bir kişiliği vardır. Bu güçlü kişilik kendini ilerleyen yıllarda hanedan içinde de hissettirmeye başlar. Genç yaşına ve hanedanlığına karşı düzenlenen komplolara rağmen kendini yavaş yavaş kabul ettirmeye de başlar. İleriki yıllarda da üvey erkek kardeşleri onun iktidarı ele geçirmesine izin vermeyecekler muhtelif komplolar tertip edeceklerdir. Ama Haşnepsut'un zekası ve güçlü kişiliği ayrıca hanedan içinde de kabul görmüşlüğü bu komploların üstesinden gelmesini sağlar. Bu belki de tarihin bir oyunudur. Zira bu güçlü kişilik emin adımlarla ülke yönetiminde söz sahibi olacaktır.
Hatşepsut üvey kardeşi olan babasının Mutnofret'ten olan oğlu II. Tutmosis ile evlendirilmiştir. Bu evliliklerinden tıpkı annesi Kraliçe Ahmose gibi 2 kız çocuğu doğurmuş olan Hatşepsut kızlarının kendisinin aksine çok narin kızlar olmasından pek de hoşlanmamıştır. Evli oldukları dönemde kocası II.Tutmosis belki de erkek varis isteği ve hevesi ile tıpkı babası I. Tutmosis gibi bir dansöz olan Aset'i 2. eş olarak almıştır. İkinci eş Aset ile aynı zamanda hamile kalan Hatshepsut 2. kız çocuğunu; Aset ise ilk oğlan çocuğunu doğurmuştur. Kızların narin kızlar olmasından mıdır yoksa erkek çocuk sevgisi ve beklentisinden midir bilinmez; ama Hatşepsut bu erkek çocuğunu kendi çocuğu gibi sevmiş ve bağrına basmıştır. Belki de gelecekte bu erkek çocuğunu hükümdarlığa hazırlayacaktır.

[Méliké]

Bir süre sonra eşi II. Tutmosis ölür ve hanedanlık geleneğine ve hukukuna göre yerine geçmesi gereken III. Tutmosis'in yaşının ülke yönetimi için çok küçük olmasından dolayı Hatşepsut naip ilan edilir. Naip kelimesi Arapça kökenli bir kelime (na:ip) anlamı; Tahtta hükümdar olmadığı zaman veya hükümdarın çocukluğu sırasında devleti yöneten kimse demektir. Gerçekten de Hatşepsut genç bir kadın olarak erken yaşlarda tahta geçmiş ve güçlü kişiliği sayesinde ve erkek hegemonyasına karşı tam 22 yıl tahta kalmış ilk kadın firavundur. Örnek itibari ile Mısır tarihinde başka kadın firavun var mıdır bilmiyoruz; ama yaşamı ve yaşadıkları itibari ile Hatşepsut ilk kadın firavun olarak tarihteki yerini almıştır. Hatşepsut aynı zamanda Antik Mısır tarihinde ilk naip ilan edilen kadındır.[6]
Kraliçe Hatşepsut M.Ö. 15. yüzyılda 18. Hanedan'ın önemli liderlerinden biriydi. İktidarı üvey oğlu 3. Tutmosis'in elinden zorla ele geçirmişti. Erkek gibi giyinmesiyle ve takma sakalıyla tanınıyordu. Kendisinden önceki ve daha ünlü Nefertiti ve Kleopatra gibi kadın hükümdarlardan çok daha güçlü bir liderdi.